Kleinesweg 1, Agelo

Toegangshek erve Wiegink aan de Kleinesweg.

In de tuinmuur van het het toenmalige erve Wiegink, Wiegman, zit een steen gemetseld met inscriptie “E. Wiegink/A.S. Loohuis, een herinnering aan voormalige bewoners Everhard Wiegink (1866-1952) en zijn vrouw Aleida Lohuis (1871-1933).

Hun erfgenamen verkochten de boerderij eind jaren zeventig van de twintigste eeuwe.

Nu woont Arjan Kruse met zijn gezin op het erf.

Lokatie: Agelo, Kleinesweg

Tekst: Erna Lohuis

Kleinesweg 1

Luchtfoto erve Wiegink, Wiegman aan de Kleinesweg.

Het erf wordt nu bewoond door de familie A. Kruse

Erve Wiegink, "Wiegman"

Erve Wiegink, Wiegman, behoorde in de twaalfde eeuw als Wichmonding aan de Bisschop van Utrecht. Uit de Registers en Rekeningen van het Bisdom blijkt dat het erve Wijchmoding in Aglo rond 1385 een tijdlang leeg stond. In 1475 was het als Wichmanning in Klein Agelo gelegen. In de loop der jaren verandert de schrijfwijze nogal eens en ook worden de namen door elkaar gebruikt, zoals Wichmanning, Wigminck, Wichman, Wichinck, Wiecherinck, Wiegink.

Huis Ootmarsum

Uit het Verpondingsregister van 1601 blijkt dat erve Wigminck een bodegoed is en het toebehoort aan het Hof Ootmarsum. Een bodegoed heeft een speciale functie in het plaatselijke bestuur. De bodegoederen liggen verspreid over de buurtschappen en de bewoners ervan moeten in opdracht van de hofmeijer berichten overbrengen. Dat kunnen mondelinge boodschappen zijn over besmettelijke ziekten die in aantocht zijn. Ook worden ze geacht hofhorige boeren op te roepen om voor het hofgericht te verschijnen als deze aangeklaagd zijn. Dat kan in geval van strafbare feite of indien er een geschil is met de noabers over het eigendom van vee of over grondgebruik. In tegenstelling tot andere hofhorige bedrijven hoeven deze bodes geen wagendiensten te doen voor de hofheer, alleen kleine diensten “wat ze kunnen drijven (bijvoorbeeld varkens en ganzen) of kunnen dragen”. Vanaf 1743 behoort het erve Wiegink tot het Huis Ootmarsum, tot 1810, wanneer de toenmalige bewoners het erve Wiegink kopen tijdens de openbare veiling van de bezittingen van het Huis Ootmarsum.

De bewoners erve Wiegink, Wichman

De oudst bekende bewoner van het erve Wichman is Egbert Wichmanninch. Uit het Ootmarsums oud-archief blijkt dat deze Egbert in het jaar 1410 een stuk land, gelegen bij den Korten aan den haverbusch, de Schaepacker geheten, ruilt met Hugo van Vlederinghe. Hij ontvangt er twee stukken, de Velthuzinch hoerne en de Gheerde voor terug.

Op 21 juli 1645 meldt het Markeboek Agelo dat Lubbert Wichman uit Lutken Agelo en Gerdt Wijchgeringh uit Groot Agelo zijn aangesteld als toezichthouders en hun eed naar behoren hebben afgelegd. Zij moeten erop toezien dat er geen misbruik wordt gemaakt van het maken van toeslagen (=ontginning van woeste grond) in de marke. Lubbert is de oudst bij naam bekende bewoner van het erve Wichman.

Deze Lubbert is vermoedelijk de grootvader van Hendrick Wijchminck, die in 1684 trouwt met Geertjen Tuininck uit Groot Agelo. Het echtpaar krijgt voor zover bekend drie kinderen. Hun zoon Lubbert Wijchinck (*1688), in 1723 gehuwd met Grete Bertelinck, erft de boerderij van zijn ouders. Tijdens de Volkstelling in 1748 wonen zij nog op het erf met hun dochters Henrica uijt Wiginckhuis (*1724) en Geertruijt Wieginck (*1732) en ‘knegts Hermen Mollink, Hermen Volkers en jonge Gerrit Holtwijk’, evenals "twe kloppen”, Gese en Fenna. Het is aannemelijk dat hun zoon Aelbertus Wieginck (*1729) al is overleden en er geen mannelijke opvolger is, aangezien dochter Henrica de boerderij overneemt van haar ouders. Zij trouwt in 1754 met Berend Schulte Südhoff uit Engden (Dld). Berend neemt de erfnaam Wiegin(c)k aan, zoals vrij gebruikelijk in die tijd. Hij wordt vervolgens in meerdere aktes Berend Luthof op Wiegink genoemd. Ze krijgen vier kinderen.

Dochter Geertruy Wiegginck (1757-1819) blijft op de boerderij. Uit de Volkstelling 1795 blijkt dat het huishouden van Geertruij Wijging uit negen personen bestaat. Mogelijk zijn haar ouders dan al overleden en woont ze met haar man Henricus Lohuis (1771-1815), hun dochter, broer Hermen en enkele dienstmeiden en knechten op het erf. In 1810 koopt haar echtgenoot Henricus, ook Lohuis op Wiegink genoemd, het erve Wiegink uit de bezittingen van Huis Ootmarsum. Hij was afkomstig van erve Loaman uit Groot Agelo en had na zijn huwelijk in 1793 met erfdochter Geertruy Wiegginck de naam van het erf aangenomen.

Zoon Gerardus Wiegink (1825-1899) neemt de boerderij over van zijn vader. Rond zijn huwelijk in 1865 met Hendrika Teusse (1830-1880) van erve Broam uit Groot Agelo volgt er een herschikking van de percelen en wordt de boerderij en een schuur herbouwd. Het kadasternummer wordt B1381. De wonnerswoning B564 op hetzelfde erf was een aantal jaren ervoor gesloopt.

Een jongere broer van Gerardus, Gerhardus Johannes Wiegink (1829-1894), wordt in 1853 te Haaren tot priester gewijd. Hij is achtereenvolgens kapelaan te Weerselo, Saasveld en Lattrop en pastoor te Nieuw-Schoonebeek en vanaf 1873 tot zijn overlijden pastoor te Saasveld. Een andere broer, Hermen Jan Wiegink (1834-1898), gaat na zijn huwelijk in 1872 met zijn echtgenote Janna Hobbelink Belds (1840-1912) uit Rossum in de wonnersplaats aan de Dusinksweg 12-14 wonen, waar een tweede erve Wiegink wordt gesticht.

Het echtpaar Wiegink-Teusse krijgt een zoon Everhard Wiegink (1866-1952), die de boerderij erft. Hij trouwt in 1895 met Aleida Lohuis (1871-1933) van Erve Loaman in Groot Agelo. Samen krijgen ze vier dochters. In de loop der jaren volgen er enkele verbouwingen. Zo wordt rond 1914 de boerderij uitgebreid met een bijbouw en is een kleine schuur, mogelijk het bakhuis, afgebroken. Het kadasternummer wordt B1807.

Bruggink

De oudste dochter Dika Wiegink (1896-1973) erft de boerderij. Zij trouwt in 1923 met Gerhard Bruggink (1892-1977) van erve Brungman, Denekamperstraat 190, uit Klein Agelo. Uit dit huwelijk worden twee zoons geboren, Everhard Bruggink (1924-1985) en Gerrit Bruggink (1926-1991). Gerhard blijft op de boerderij over en blijft ongehuwd. Na het overlijden van zijn moeder Dika Wiegink volgt een boedelscheiding. Eind jaren zeventig van de vorige eeuw verkoopt Everhardde opstallen met landerijen in zijn geheel, waarmee een eind komt aan een eeuwenoude traditie van erfopvolging op erve Wiegman.

Brummelhuis

Brummelhuis BV uit Ootmarsum wordt in 1979 de nieuwe eigenaar van het erve Wiegman, inmiddels kadasternummer Q274. Eigenaar Hubertus Brummelhuis sloopt de oude boerderij en bouwt op de oude plek een nieuwe woonboerderij. In 1989 verkoopt hij de woning aan Engelbert Lotgerink uit Losser.

Kruse

Momenteel woont ondernemer Arjen Kruse met zijn gezin aan de Kleinesweg. Voordat hij in 2018 de oude melkfabriek Nooitgedacht aan de Oldenzaalsestraat koopt, runde hij zijn handelsonderneming in een van de oude vakschuren op het erf.

De naamplaat Erve Wiegink naast de toegangspoort herinnert nog aan de oude boerderij.

================================================================================

Olde Wiegink

Op het erve Wiegman ligt tot ongeveer 1865 nog een boerderijtje met erf van 470m2, dat in de volksmond aangeduid wordt met Olde Wiegink en in 1832 het kadasternummer B564 krijgt. Vermoedelijk was het ooit een lijftochthuis voor huisvesting van de ouders van de jonge boer op het erve Wiegink. Na verloop van tijd zijn er andere familieleden of niet-verwanten in het huis gaan wonen en wordt het een wönnershuis. Zij pachten het van de boer, waarbij de huur vaak voor zes jaar wordt vastgelegd. Worden er kinderen geboren, dan krijgen ze de achternaam van het plaatsje, Olde Wiegink. Via de doopregisters kunnen dan ook de bewoners min of meer gevolgd worden.

Zo woont rond 1704 Janna Wichinck (*1678) enkele jaren in het huis met haar man Jan Alberts uit Oud-Ootmarsum. Zij krijgen er twee kinderen, getuige hun achternaam ex olde Wichinck. Vermoedelijk is Jan niet lang daarna overleden en neemt rond 1709 Lubbert Aelberts op Olde Wicherinck er zijn intrek met zijn vrouw Fenne van t Graskot. Het echtpaar krijgt er drie kinderen, om na 6 jaar weer plaats te maken voor de hierboven genoemde weduwe Janna Wichinck. Zij is inmiddels hertrouwd met noaber Jan Harmsen in t Oude Stevelinck uit Klein Agelo, met wie ze nog twee kinderen krijgt.

Tijdens de Volkstelling 1748 woont Aelbert Schalhuis (*1685), uit Tilligte, ook Schallinck genoemd, in het oude Wiechinck met Gese Olde Steveling (*1722), zijn dochter, en schoonzoon Gerrit Raetger. Gerrit en Janna krijgen er in ieder geval twee kinderen. Daarna verhuizen ze naar het naburige erve de Raotger, ook Raatgerink. genoemd.

Rond 1764 bewoont landbouwer Joannam Braek (*1717) met zijn vrouw Gese Hilberink het wonnershoes. Er worden twee kinderen geboren die bij de doop de naam uit ’t oude Wiegink meekrijgen. Vermoedelijk woont het gezin er nog ten tijde van de Volkstelling in 1795 en is Joannam de Jan Oude Wijging uit Klein Agelo wiens huishouden dan uit 4 personen bestaat en ook de Jan in olde Wijchinck die in mei 1806 is overleden, ‘oud ongeveer honderd jaaren, nalatende eene dochter’.

Bij de Naamsaanneming 1811 woont het gezin van landbouwer Gerrit Jan Wolkotte (1777-1859) uit Drieverden (Hannover) en Gesina Maaseland (1793-1858) in het wonnershoes. Ze noemen zich op dat moment nog oude Wiegink, maar nemen de naam Wolkotte aan. Zij hebben een dochtertje en krijgen in de daaropvolgende jaren nog vier dochters en 4 zonen. Het is niet bekend tot wanneer zij er zijn blijven wonen.

Rond 1865 wordt het oude Wiegink gesloopt en wordt het perceel gebruikt voor bomen en weiland, met kadasternummer B1383.

Oldenzaalsestraat 1996

Kruispunt Kleinesweg (l) en Dusinksweg (r). Rechtsachter: hotel ’t Bosch.

Oldenzaalsestraat 1980

Fietspad richting Ootmarsum

Oldenzaalsestraat 1980

Fietspad richting Rossum. Kruising met Kleinesweg (r) en Dusinksweg (l).

Oldenzaalsestraat 1970

Aanleg Kleinesweg (tussen Rossumerstraat en Weerselosestraat). Gezien vanuit de Dusinksweg.

Vakwerkschuur erve Wiegink

Een van de twee vakwerkschuren op het voormalige erve Wiegink, Wiegman, aan de Kleinesweg 1. Deze schuur heeft inrijdeuren in de smalle gevel en staat aan de kant van de Rossumerstraat.

De boerderij met opstallen en landerijen werd eind jaren zeventig van de twintigste eeuw in zijn geheel verkocht.

Voordat de huidige bewoner Arjan Kruse, in 2018 de oude Melkfabriek "Nooit Gedacht" aan de Oldenzaalsestraat kocht, runde hij zijn bedrijf (handelsonderneming in verkoop van pompen) in deze schuur.

Vakwerkschuur Erve Wiegink

Erve Wiegink,Wiegman

Een van de twee vakwerkschuren op het voormalige erve Wiegink. Deze fraaie schuur heeft twee dwarsdoorritten.

De schuur is rijksmonument.

Datum foto: ong 1966

Erve Wiegman

Oude kar op Erve Wiegink, Wiegman, Kleinesweg 1

Datum foto: ongeveer rond 1960

Vakwerkschuur erve Wiegman

Vakwerkschuur Erve Wiegink Wiegman aan de Kleinesweg 1.

Datum foto: rond jaren zestig van de twintigste eeuw.

Voor- en zijgevel van het voormalige woonhuis van Erve Wiegink, Wiegman, aan de Kleinesweg 1 /hoek Rossummerstraat.

De boerderij werd in de jaren ’70 van de 20e eeuw door de erfgenamen van Wiegink verkocht.

Rond 1986 werd dit woonhuis afgebroken en is er een nieuwe woonboerderij op de oude plek gebouwd.

Datum foto: ongeveer 1950

De laatste Wieginks op erve Wiegman

V.l.n.r. : vader Everhard Wiegink, dochter Truus Wiegink, moeder Aleida Wiegink-Lohuis, schoonzoon Gerhard Bruggink en dochter Dika Bruggink-Wiegink

Voor: v.l.n.r. de kinderen van Gerhard en Dika: Everhard Bruggink en Gerrit Bruggink.

Datum foto: ong 1927