Enktermorsweg 4wei, Groot Agelo

Enktermorsweg 4 wei

Lohuis

In 1832 is Jannes Lohuis], landbouwer op erve Loaman, eigenaar van dit huis en erf van 490m2. Het is gelegen aan de huidige Enktermorsweg, achter boerderij Damink, Ni’jboer. Door vererving komt dit perceel met kadaster nummer B588 achtereenvolgens in handen van zoon Jan Hendrik Lohuis en kleinzoon Hendrikus Lohuis. Tegenwoordig is het akkerland.

Het was een zogenaamd wönnershoes, waarbij de bewoners het boerderijtje pachten van de boer, waarbij de huur vaak voor zes jaar wordt vastgelegd. In Oost-Nederland was het tot in de Franse Tijd, begin 18e eeuw, gebruikelijk dat de bewoners de naam van het wönnershuis aannamen, zolang ze er woonden.

Los Hoes

Het boerenwoonhuis stamt volgens de overlevering uit 1667 en is een zogenaamd los hoes, een typische traditionele Twentsche boerderij, waarbij de bewoners en hun vee samenleven onder één dak, in één grote ongedeelde ruimte.

In 1927 wordt dit los hoes afgebroken en herbouwd op de Bielenbelt aan de Vasserweg te Nutter en door de VVV Ootmarsum opengesteld voor het publiek, dat aanvankelijk tegen betaling van 10 cent rond kan kijken. De aankoop (voor fl. 700,--) afbraak en wederopbouw wordt gefinancierd door een lening, een subsidie van de Oudheidkamer Twente en door schenkingen.

De bewoners

Olde Lohuis/Scheeper

Een van de eerste vermeldingen van bewoning van het wönnershoes is mogelijk in 1687 bij de doop van Geesken Lohuis (*1687) als dochter van Geert in t Olde Lohuis en vrouw Swenne. Daarna zijn er meerdere bewoners in Agelo die de naam ’Olde Lohuis’ dragen.

Uit de Volkstelling 1795 valt af te leiden dat Egbertus Oude Lohuis in het wönnershoes woont, met zijn huishouden bestaande uit 7 personen. Het betreft hier Egbertus Scheeper (1753-1838). wiens vader is geboren op erve Loaman. Egbertus was in 1777 gehuwd met Henrica Brungerink (1748-1810) van het inmiddels verdwenen erve Brunger uit Klein Agelo. Vermoedelijk zijn ze kort daarna in het wönnershoes getrokken, aangezien bij de geboorte van dochter Gesina in 1778 staat vermeld: ’’Egberti Schepers habitantis in oude Lohuijs". Het echtpaar krijgt samen vijf kinderen. Hun twee jongste kinderen die er zijn geboren, krijgen ook de naam van het wönnershoes. Bij het overlijden van Henrica Brungerink in 1810 wordt ze ’Hendrika olde Lohuis’ genoemd. Haar weduwnaar Egbertus heeft vermoedelijk daarna nog geruime tijd op het wönnershuis gewoond met zijn dochter Gesina Schepers (1778-1830), tot haar overlijden in 1830. Niet lang daarna is Egbertus verhuisd naar het (huidige) Oldenzaalsvoetpad 31, waar hij in 1838 is overleden.

Klaas

De volgende bewoners op het wönnershuis zijn Jan Klaas (1797-1851) met Gesina Aude Schutte (1806-1869) beiden uit Tilligte. Zij zijn er naar alle waarschijnlijkheid kort na hun huwelijk in 1831 gaan wonen. Hun kinderen zijn er - afgaande op de getuigen op de doopakten - geboren. Jan Klaas overlijdt in 1851.

In den Toeslag

Uit het bevolkingsregister 1861-1880 blijkt dat zijn weduwe Gesina, landbouwster, in 1861 hoofdbewoonster is van dit erf. Haar dochter Suzanna Klaas (1832-1908), gehuwd met Hendrikus in den Toeslag (1813-1878) en hun kinderen wonen bij haar in. Zoon Johannes in den Toeslag (1862-1941), Oal’ Loasink Jans, is werkzaam als knecht bij erve Loaman. Hij is tevens de laatste wönner, pachter, van dit los hoes in Agelo tot het in 1927 is afgebroken en verplaatst naar Nutter.

Interieur Los Hoes Loaman

Interieur van het Los Hoes van Loaman, dat oorspronkelijk aan de Enktermorsweg te Groot Agelo lag, na herbouw aan de Bielenbelt te Nutter.

Los Hoes van Loaman na herbouw op de Bielenbelt

Het los hoes uit 1667 aan de Enktermorsweg, afgebroken in 1927 en herbouwd op de Bielenbelt aan de Vasserweg te Nutter.

Los Hoes Agelo na herbouw op de Bielenbelt

Het los hoes uit 1667 aan de Enktermorsweg, afgebroken in 1927 en herbouwd op de Bielenbelt aan de Vasserweg te Nutter.

De laatste bewoner in Agelo was Johannes in den Toeslag, een wönner, tevens knecht van het erve Loaman (Lohuis) uit Groot Agelo.

Het oude Los Hoes herbouwd op de Bielenbelt

Voorgevel van het los hoes uit 1667 aan de Enktermorsweg, afgebroken in 1927 en herbouwd op de Bielenbelt aan de Vasserweg 22 te Nutter.

De laatste bewoner in Agelo was Johannes in den Toeslag, een wönner, tevens knecht van het erve Loaman (Lohuis) uit Groot Agelo.

Achter- en zijgevel wonnershoes Loaman

Achter- en zijgevel van het voormalige wonnershoes van erve Loaman uit Groot Agelo. Een los hoes, oorspronkelijk uit 1667 aan de Enktermorsweg, afgebroken in 1927 en herbouwd op de Bielenbelt aan de Vasserweg 22 te Nutter.

De laatste bewoner in Agelo was Johannes in den Toeslag, een wönner, tevens knecht van het erve Loaman (Lohuis) uit Groot Agelo.

Datum foto: mogelijk voor afbraak van het los hoes in 1927.

Johannes in den Toeslag en Mannus Lansink

Op naar de brooduitdeling in de Ageler Esch ongeveer 1879.

Johannes in den Toeslag (1862-1941), Oal’Loasink Jans en Mannus Lansink (1836-1921),Winkelhoes, op weg naar ’den Baoken’.

Johannes was knecht op het erve Laoman. Hij was tevens de laatste wönner, dat is een pachter, van het los hoes aan de Enktermorsweg, dat in 1927 afgebroken werd en herbouwd aan de Bielenbelt in Vasse.

Mannus was boer op erve Winkelhoes aan de Ageleresweg 2-4